مطلب خواندی - بسته های ده تایی نیست بابا - سواک است

---

    سواک چوبی است که با آن دهان و دندان  را خوشبو می کنند  و از ریشه گیاهی که بیشتر وقت ها برگ سبز دارد به دست می آید . در چند کشور این گیاه وجود دارد . این گیاه در ایران به ویژه در مناطق کردستان ایران به وفور پیدا می شود و مردم کاربرد آن را نمی دانند تا جای که خودم تا زمانی[رمضان 93] که از "سواک "استفاده نکرده بودم نمی دانستم سواک از این گیاه به دست می ایدولی لحظه استفاده از سواک یک دفعه متوجه شدم که بوی این چوب دهانی برای من آشناست و مدتی به بوی ان فکر کردم و به رشته های داخل ان که با یک پوسته جمع شده اند و بیشتر به سیم برق خانگی که روپوشی روی ان است می ماند نگاه کردم و یک لحظه به خاطرم رسید همان گیاهی است که در طول عمر خود ، بارها از ان برای کارهای مختلف استفاده کرده ام و در زبان کردی به آن " میمووک " « mamook» گویند ، از واژه و ساختار آن هم چنین استنباط می شود که آن واژه از کلمه "میمون " گرفته باشد و به معنای "مبارک" باشد. در اصل هم گیاهی است مبارک و پر فایده که در روستا افرادی که ناراحتی معده داشتند گاهی از ریشه ان که خود "سواک" از ریشه ان گیاه ساخته می شود استفاده می کردند.لازم به ذکر است  زمستان 1392 به گوشم رسیده بود که تعدادی از افراد حاضرند با تراکتور خود زمینی که این گیاه داشته باشد رایگان شخم بزنند و این گیاه را خودشان برداشت کنند. این گیاه بوی مختص به خود دارد. و در مزرعه های روستای قاضی آباد  و دهبکر و داشتیمور  واقع درشهرستان مهاباد به ویژه مزرعه ها ی نزدیک به سد مهاباد به وفور یافت می شود امامردم ان مناطق از این ماجرا اگاهی ندارند.

نکته حائض اهمیت این است این گیاه یا بهتر بگوییم این  ریشه چوبه از مناطق ما به عنوان چوبی نه چندان دارای اهمیت که حتی جانوران اشتهای خوردن آن را ندارند به دست می آید و به کشورهای دیگر از جمله چین و سودان و کشورهای عربی به ویژه عربستان با قیمت ارزان فرستاده می شود . در این سیر و سفر هوایی و زمینی  و دست چند نفر خارجی رو مالیدن آن  و با اندک دخل و تصرفی و جوششی به عنوان هدیه یا عنوان های دیگری " موتفه رک " mootfark"[زبان کردی] با قیمت گزافی توسط طواف کنندگان بیت الله (حجاج) با چند برابر قیمتبرای ما فرستاده می شود و گویند « دیاری شوانی ئاله کوکه [ئاله قوقه]»، ما هم به خود می بالیم که سوغاتی از دیار نبی و یار نبی براییمان آمده است و «در پوست خود نمی گنجیم» حالی که ما ارزش ان را نمی دانیم و توان مرغوب کردن آن "ریشه چوبه "را نداریم. پس بدانیم « که ر بچیته به غدایه نا بیته یستر» ، [خر به بغداد رفته قاطر نخواهد شد](برگردان) اما نمی گذارند به خود باور داشته باشیم . راست هم گفته اند اگر گویند «مشک نمونه خروار است» 

فواید سواک از زبان یک متخصص علوم  میکروب آلمان:(فواید پزشکی سواک)

   طی مقاله ای از یک متخصص علوم میکروبی در آلمان دربارهء چوبی که مسلمانان به عنوان مسواک از آن استفاده می کنند میگوید در خاطرات و سفرنامه یک جهانگرد که به دیدار از سرزمین های عربی پرداخته بود مطلبی را خواندم که آن جهانگرد با لحنی گزنده و تمسخر آمیز از سواک به عنوان یکی از نشانه های عقب افتادگی عربها و مسلمانان یاد کرده بود که آنها در عصر حاضر دندانهایشان را با چوب تمییز میکنند.این دانشمند آلمانی میگوید اما من از دیدگاه دیگری به مساله نگاه میکردم وبا خود میگفتم آیا ورای این تکه چوب هیچ حقیقت علمی وجود ندارد و با خود گفتم کاش روزی بتوانم روی آن آزمایش های علمی انجام دهم سپس یکی از دوستان که به سودان سفر کرده بود در بازگشت به همراه خود بسته ای از این چوبها آورده، بی درنگ به بررسی و اجرای آزمایشات روی آنها پرداختم آنها را کوبیدم و خرد کردم وخیس نمودم سپس پودر خیس شده آن را بر روی میکربهای کشت شده گذاشتم ناگهان نتیجه ای که انتظارش را نداشتم مشاهده کردم دریافتم که اثر آن همانند پن سیلین است که ماده ای قوی در کشتن میکروب ها به شمار می رود»این سخنان دانشمند آلمانی متخصص در زمینه علم میکروب شناسی و بیماری ها میباشد.

فضيلت سواک و مسواك زدن 

عن أبي هريرة رَضِيَ اللَّهُ عَنهُ أن رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَسَلَّم قال: لولا أن أشق على أمتي لأمرتهم بالسواك مع كل وُضوء(رواه مالک والبخاری).التاج الجامع للاصول
پیامبر(ص)فرمود:اگر بر مردم سخت تمام نمی شد آنان را به مسواک کردن در هروضوء امر می کردم».

- وعن حذيفة رَضِيَ اللَّهُ عَنهُ قال: كان رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَسَلَّم إذا قام من النوم يشوص فاه بالسواك.». (متفق عليه)
-«از حذیفه (رض) روایت است که:
چون پیامبر(ص) از خواب بیدار می شد دهانش را مسواک می زد».


-  وعن شريح بن هانئ قال قلت لعائشة رَضِيَ اللَّهُ عَنها: بأي شيء كان يبدأ النبي صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَسَلَّم إذا دخل بيته؟ قالت: بالسواك». (مسلم)
- «از شریح بن هانی روایت شده که گفت:
برای عایشه(رض) گفتم چون پیامبر(ص) به خانه وارد می شدند به چه کاری شروع می کردند ؟گفت به مسواک».

وعن عائشة رَضِيَ اللَّهُ عَنها أن النبي صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَسَلَّم قال: السواك مطهرة للفم، مرضاة للرب(رواه البخاری والشافعی والنسائي.التاج الجامع للاصول)

«از عایشه (رض) روایت است که:
پیامبر(ص) فرمود:مسواک وسیله پاکی دهان و به دست آوردن رضای پروردگار است».

«عن جابر رضی الله عنه عن النبی صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَسَلَّم قال : رکعتان بالسواک افضل من سبعین رکعة بغير سواك».(رواه احمد و الدارقطنی)
«حضرت رسول اکرم (ص)فرمود: دو رکعت نماز با مسواک بهتر از 70 رکعت نماز بدون مسواک است ».

حکم مسواک زدن

     مسواک زدن در وضو هنگام مضمضه سنت موکده است و اگر در وقت وضو فراموش شود قبل از نماز مستحب است .واین از خصائص وضو نیست بلکه همه اوقات مستحب است هنگام نماز،بیداری ازخواب، وقت زرد شدن دندانها و تغییر نمودن بوی دهان،وارد شدن به خانه و اجتماعات و خواندن قرآن کریم مستحب است .امام اعظم ابوحنیفه رحمه الله فرموده است : مسواک زدن از سنتهای دین است.

    مسواک منافع زیادی دارد حتی بعضی فقهاء فوائد آنرا تا سی وچند شمرده اند .کمترین فائده آن دور ساختن ضرر و کثافت و بلند ترین آن یاد آوری کلمه شهادت هنگام مردن است.

       قال رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَسَلَّم علیکم بالسواک فان فیه عشر خصال یطهر الفم و یرضی الرب ویسخط الشیطان و یحبه الرحمن و الحفظة و يشداللثة و يقطع البلغم ويطيب النكهة ويطفي المرة ويجلي البصر و يذهب البخرة وهو من السنة.»
رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَسَلَّم فرمودند: برمسواک مواظبت کنید که در مسواک 10خصلت است دهان راپاک میکند و خداوند جل جلاله را راضی می کند و شیطان را خشمگین می کند و خداوندرحمن و فرشتگان مامور، او را دوست دارند و لثه را محکم می کند و خلط را از بین می برد و دهان را خوشبو می کند و تلخی دهان را از بین می برد و چشم را روشن ونورانی می کند وبوی بد دهان را از بین می بردو این مسواک کردن سنت است.(الاستعداد لیوم المعادلابن حجر العسقلانی

      طول درازی مسواک باندازه یک وجب وغلظت آن باندازه انگشت کوچک باشد .بهترین مسواک چوپ اراک و زیتون است.
طرز استفاده مسواک:
مسواک را بدست راست بگیرد وانگشت کوچک را زیر و انگشت شست را زیر سرش قرار دهد سه انگشت باقیمانده وسطی را رویش قرار دهد ودندانهای بالایی را سه مرتبه مسواک زند و هرمرتبه با آب تر نماید اول از راست شروع کند سپس چپ ،همچنین دندانهای پایین را.

 سواک[1] و تأثیر آن بر روی میکروب‌ها

از عایشه – رضی الله عنها – روایت شده است که پیامبر –صلی الله علیه و سلم – فرمود :

«السِّواکُ مَطْهَرَهٌ لِلْفَمِ مَرْضَاهٌ للرَّب»

 «مسواک پاکی دهان و رضای پروردگار را با خود به همراه می‌آورد». [1]

در یک مجله مشهور که در یکی از کشورهای عربی منتشر می‌شود مقاله‌ای از یک متخصص علوم میکروبی در آلمان به چاپ رسیده بود. وی در این مقاله می‌گوید : دربارة چوبی که عربها به عنوان مسواک از آن استفاده می‌کنند در خاطرات و سفرنامه جهانگردی که به دیدار از سرزمین‌های عربی پرداخته بود، مطالبی را خوانده بودم. نــــــویسنده با لحنی گزنده و تمسخرآمیز موضوع را مطرح کرده بود و آن را یکی از نشانه‌های عقب‌افتادگی عربها دانسته بود که آنها در عصر حاضر دندان هایشان را با چوب تمیز می‌کنند.

این دانشمند آلمانی می‌گوید : «اما من از دیدگاه دیگری به مسأله نگاه می‌کردم و با خود  اندیشیدم. چرا ورای این تکه‌چوب که آن رامسواک عرب‌ها نامیده بودم،هیچ حقیقت علمی وجود ندارد.با خود آرزو کردم کاش روزی بتوانم برروی آن آزمایش‌های علمی انجام دهم. سپس یکی از دوستانم به سودان مسافرت کرد و در بازگشت به همراه خود بسته‌ای از این مسواک‌ها را آورده بود. بی‌درنگ به بررسی آنها و اجرای آزمایشات پرداختم. آنها را کوبیدم و خرد کردم و خیس نمودم. پودر خیس شده را بر روی میکروب‌های کِشت شده گذاشتم. ناگهان نتیجه‌ای را که انتظارش را نداشتم مشاهده کردم. دریافتم که اثر آن همانند پنی‌سیلین است که ماده‌ای قوی در کشتن میکروب‌ها به شمار می‌رود».

 این امری است که دانشمند آلمانی متخصص در زمینه علم میکروب‌شناسی و بیماری‌ها در این باره می‌گوید.

ابن القیم می‌گوید :

«سواک دارای چندین فایده است : دهان را خوشبو، لثه را محکم، بلغم را قطع و چشم را روشن می‌کند. زردی و پوسته‌ پوسته شدن دندان‌ها را از بین می‌برد، معده را سالم و صدا را صاف می‌کند. به هضم غذا کمک و مجاری تکلم را آسان و آرام می‌کند. فرد را برای خواندن، ذکر و نماز فعال و آماده می‌کند. خواب را از سر می‌پراند. خداوند را از فرد خشنود می‌کند. موجب رضایت فرشتگان و افزایش نیکی‌ها می‌شود»[2]

همچنین می‌گوید : «بهتر آن است که مسواک از چوب درخت چوج و مانند آن تهیه شود. نباید از چوب درختان ناشناخته به عنوان مسواک استفاده کرد زیرا امکان دارد که سمی باشند. باید در استفاده از آن میانــــه‌روی در پیش گرفت. چنان چه در مسواک زدن زیاده‌روی شود ممکن است زیبایی، درخشندگی و صیقلی دندان‌ها از بین برود و باعث شود که بخارهای معده و آلودگی‌ها بر آن اثر بگذارد»[2]

 [1] -البخاری، باب السواک الرطب و الیابس للصائم، و النسائی (79).

[2]- زادالمعاد (4/322).